Συντριπτικό τεχνικό και πολιτικό πλήγμα στο φαραωνικό εργοστάσιο που προωθεί η κυβέρνηση στην Κοζάνη, όπου θα καίγονται τα μισά σκουπίδια της χώρας, αποτελεί η εμπεριστατωμένη εισήγηση που εκπόνησε το Τμήμα Δυτικής Μακεδονίας του Επιμελητηρίου και χαρακτηρίζει επιστημονικά ατεκμηρίωτο, περιβαλλοντικά επικίνδυνο και κοινωνικά άδικο τον όλο σχεδιασμό.
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Το ΤΕΕ «καίει» το σχέδιο για εργοστάσιο καύσης απορριμμάτων στην Κοζάνη. Μετά τις μαζικές αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας, ο πλέον κατάλληλος τεχνοκρατικός φορέας για να γνωμοδοτήσει απορρίπτει το «φαραωνικό» σχέδιο που παρουσιάζει η κυβέρνηση ως «πράσινη λύση», όχι μόνο για την περιοχή αλλά... για όλη τη χώρα!
Η Δυτική Μακεδονία έχει ζήσει δεκαετίες ολόκληρες στη σκιά του μαύρου καπνού και δεν υπάρχει οικογένεια που να μην έχει θρηνήσει ανθρώπους της χαμένους από καρκίνο ή αναπνευστικές ασθένειες. Ετσι, στη μεταλιγνιτική Κοζάνη, είναι λογικό κι απολύτως δικαιολογημένο οι κάτοικοι ν’ αντιδρούν σε καινούργια φουγάρα, ειδικά αν προέρχονται από τα σκουπίδια της μισής Ελλάδας!
Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας - Τμήμα Δυτικής Μακεδονίας, με μια επιστημονικά τεκμηριωμένη και αυστηρή εισήγηση, απορρίπτει κατηγορηματικά τη δημιουργία μονάδας καύσης απορριμμάτων στην περιοχή, χαρακτηρίζοντας το σχέδιο επιστημονικά ατεκμηρίωτο, περιβαλλοντικά επικίνδυνο και κοινωνικά άδικο.
Οι παραλείψεις
Η πολυσέλιδη εισήγηση της ομάδας εργασίας του που ολοκληρώθηκε πριν από μερικές εβδομάδες κι εγκρίθηκε από τη Διοικούσα Επιτροπή αποτελεί ένα συντριπτικό τεχνικό και πολιτικό πλήγμα στο σχέδιο διαχείρισης απορριμμάτων που προωθείται για τη Δυτική Μακεδονία.
Το Επιμελητήριο, αξιολογώντας τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για τις μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης απορριμμάτων, διαπιστώνει «σωρεία τεχνικών αστοχιών και επιστημονικών παραλείψεων», καταλήγοντας ότι το σχέδιο δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό.
Οι εννέα επιστήμονες της ομάδας εργασίας δεν στέκονται μόνο στις τυπικές ελλείψεις της μελέτης. Προχωρούν βαθύτερα, αμφισβητώντας τον ίδιο τον πυρήνα του σχεδιασμού: την επιλογή της καύσης ως μεθόδου διαχείρισης των απορριμμάτων!
Οπως σημειώνεται στο πόρισμα, η καύση βρίσκεται στο κατώτατο επίπεδο της ιεράρχησης που ορίζει η Ευρωπαϊκή Ενωση - μετά την πρόληψη, την επαναχρησιμοποίηση, την ανακύκλωση και την κομποστοποίηση. Επομένως, δεν μπορεί να αποτελεί στρατηγική επιλογή, αλλά έσχατη λύση για μικρές ποσότητες υπολειμμάτων και όχι βασικό άξονα μιας ολόκληρης περιφέρειας.
Το κόστος
Στο πόρισμα του ΤΕΕ γίνεται ακόμη λόγος για τεχνικά σφάλματα στη μελέτη: Ασάφεια ως προς το τι θεωρείται «υπόλειμμα», ασαφείς υπολογισμοί ενεργειακού ισοζυγίου, ελλιπείς προβλέψεις για εκπομπές και τέφρα, απουσία τεκμηρίωσης για τη μεταφορά χιλιάδων τόνων απορριμμάτων από άλλες περιφέρειες. Η ομάδα εργασίας αναφέρει ότι η μελέτη «παραβλέπει θεμελιώδεις αρχές βιωσιμότητας» και αγνοεί την ήδη υψηλή επίδοση της Δυτικής Μακεδονίας στη διαχείριση αποβλήτων, όπου λειτουργούν σύγχρονες ΜΕΑ και ΧΥΤΥ.
Επιπλέον, γίνεται ειδική αναφορά στο οικονομικό κόστος: Σύμφωνα με το Επιμελητήριο, το λειτουργικό κόστος των μονάδων καύσης εκτιμάται σε 200–300 ευρώ ανά τόνο, κάτι που θα μετακυλιστεί στους πολίτες μέσω αυξημένων δημοτικών τελών. «Η ενεργειακή αξιοποίηση δεν μπορεί να αποτελέσει οικονομικά βιώσιμη επιλογή σε ένα σύστημα που επιδιώκει υψηλά ποσοστά ανακύκλωσης», σημειώνεται χαρακτηριστικά.
Το ΤΕΕ θέτει και ένα κρίσιμο πολιτικό-αναπτυξιακό ερώτημα: Γιατί να επιλεγεί ξανά η Δυτική Μακεδονία, μια περιοχή που ήδη επωμίστηκε το βάρος της λιγνιτικής παραγωγής, ως υποδοχέας μιας νέας ρυπογόνου δραστηριότητας; Η απάντηση, όπως τονίζει, «δεν δόθηκε πουθενά». Αντιθέτως, η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αντιμετωπίζει την περιοχή «ως τεχνικά διαθέσιμο χώρο» χωρίς να σταθμίζει την κοινωνική κόπωση, τις ανάγκες της μεταλιγνιτικής μετάβασης και τις περιβαλλοντικές ευαισθησίες.
Η αρνητική γνωμοδότηση του ΤΕΕ Δυτικής Μακεδονίας έρχεται να ενισχύσει ένα κοινωνικό κύμα αντίδρασης που φουντώνει εδώ και μήνες στην περιοχή. Δημοτικές παρατάξεις, περιβαλλοντικές οργανώσεις και συλλογικότητες έχουν δηλώσει ότι δεν θα επιτρέψουν να μετατραπεί η περιοχή σε «εργοτάξιο καύσης σκουπιδιών». Οι πολίτες της Κοζάνης, κουρασμένοι από δεκαετίες ενεργειακής εξάρτησης και περιβαλλοντικής φθοράς, βλέπουν στο σχέδιο αυτό μια επανάληψη του ίδιου λάθους με άλλο καύσιμο.
Κοινό μέτωπο
Στη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Δυτικής Μακεδονίας, εκπρόσωποι φορέων και πολιτών κάλεσαν την Περιφέρεια να υιοθετήσει πλήρως τη θέση του ΤΕΕ και να ζητήσει από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να «παγώσει» τον σχεδιασμό. Η πλειονότητα των τοποθετήσεων ήταν αρνητική, με κοινή συνισταμένη ότι η καύση «ούτε περιβαλλοντική ούτε πράσινη λύση» αποτελεί, αλλά ένα ακριβό και παρωχημένο μοντέλο που αντιστρατεύεται την κυκλική οικονομία.
Το σχέδιο για τις μονάδες καύσης απορριμμάτων εντάσσεται στο νέο Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων, που προβλέπει έξι τέτοιες μονάδες πανελλαδικά. Για τη Δυτική Μακεδονία, η πρόταση περιλαμβάνει μονάδα με ετήσια δυναμικότητα σχεδόν 300 χιλιάδων τόνων – ποσότητα που υπερβαίνει κατά πολύ τα τοπικά παραγόμενα απορρίμματα. Αυτό πρακτικά σημαίνει εισαγωγή απορριμμάτων από Κεντρική Μακεδονία, Θεσσαλία, Ηπειρο και Ιόνια Νησιά, με ό,τι συνεπάγεται αυτό σε μεταφορές, ρύπανση και διαχείριση υπολειμμάτων.
Η κυβέρνηση προβάλλει το σχέδιο ως «σύγχρονη μορφή ενεργειακής αξιοποίησης», στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης και της μείωσης της ταφής. Ομως, μετά το πόρισμα του ΤΕΕ/ΤΔΜ, τα επιχειρήματα αυτά απογυμνώνονται: Η καύση, όπως υπογραμμίζεται, όχι μόνο δεν μειώνει ουσιαστικά τα απορρίμματα, αλλά παράγει νέες ποσότητες τέφρας και εκπομπών που απαιτούν ειδική διαχείριση. «Η ενεργειακή αξιοποίηση είναι ένας άλλος τρόπος ταφής – στον αέρα», σχολιάζουν μηχανικοί της περιοχής.
Το πόρισμα του ΤΕΕ Δυτικής Μακεδονίας δεν είναι απλώς μια τεχνική γνωμοδότηση. Είναι πολιτικό και κοινωνικό μήνυμα: ότι η Δυτική Μακεδονία δεν προτίθεται να παίξει ξανά τον ρόλο του «ειδικού υποδοχέα» της χώρας. Οτι η μεταλιγνιτική μετάβαση δεν μπορεί να χτιστεί πάνω σε νέα καμινάδα, όποιο όνομα κι αν της δοθεί.
Σαφές μήνυμα
Ειδικά όταν υπάρχουν τεχνολογικές εναλλακτικές. Τονίζεται μάλιστα, ότι η Ελλάδα διαθέτει ήδη εμπειρία από την τεχνολογία αποτεφρώσεως περιστρεφόμενης καμίνου (Rotary Kiln), όπως στον αποτεφρωτήρα επικινδύνων αποβλήτων Ανω Λιοσίων, που λειτουργεί σε θερμοκρασίες >1.100°C με ταχεία ψύξη και αποδοτικό καθαρισμό καυσαερίων.
«Η τεχνολογία αυτή προσαρμόζεται καλύτερα σε μικρότερες μονάδες, σε αντίθεση με τα φαραωνικά σχέδια έξι κεντρικών σταθμών μεγάλης κλίμακας», αναφέρεται χαρακτηριστικά στο πόρισμα του ΤΕΕ. Η Κοζάνη, για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, έχει στο πλευρό της όχι μόνο τους πολίτες της, αλλά και το επιστημονικό σώμα.
Και το μήνυμα είναι σαφές: Οχι άλλη καύση - ούτε λιγνίτη, ούτε σκουπιδιών. Η επόμενη κίνηση ανήκει στην κυβέρνηση. Θα σεβαστεί τη γνωμοδότηση του ΤΕΕ και τη φωνή μιας ολόκληρης Περιφέρειας; Ή θα επιμείνει σ’ ένα σχέδιο που, όπως λένε οι ίδιοι οι μηχανικοί της Δυτικής Μακεδονίας, «δεν καίει σκουπίδια, καίει την υγεία των ανθρώπων μιας ολόκληρης περιοχής»;
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου